ماه‌هاى حرام را انساء مىكردند . « 1 » سخن ابن‌اسحاق در تهذيب سيرهء ابن‌هشام ، حكايت از آن دارد كه نخستين كسى كه انساء انجام داد و ماه‌هاى حرام را جا بجا كرد ، كسى جز مالك بن كنانه بوده است . و مىگويد : اولين كسى كه ماه‌هاى عرب را انساء كرد و ماه‌هاى حلال را حرام ؛ و ماه‌هاى حرام را حلال نمود ، قَلَمَّس همان حذيفة بن عبداللَّه بن فقيم بن عدىّ بن عامر بن ثعلبة بن حارث بن مالك بن كنانة بن خزيمه است كه پس از او پسرش عباد بن حذيفه و بعد از او قلع بن عباد و سپس امية بن قلع و پس از او عوف بن امية و در پى او ابو ثمامه جنادة بن عوف بدين‌كار پرداخت و اين يك آخرين ايشان بود كه با پيدايش اسلام ، همزمان گرديد . « 2 » فاكهى نيز مطلبى نقل كرده كه براساس آن ، اولين كسى كه انساء كرد ، كسى جز مالك بن كنانه و قلمس است ؛ زيرا پس از روايت خبرى در اين مورد به نقل از محمد بن السائب الكلبى آورده است : گويند نخستين كسى كه به تقديم و تأخير ماه‌ها پرداخت ، عدىّ بن زيد بن عامر بن ثعلبة بن حارث بن مالك بن كنانه بود و پس از وى حذيفة بن عبداللَّه فقيم و سپس عباد بن حذيفة و بعد از وى قلع بن عباد و آن گاه امية [ بن ] قلع و سپس عوف بن اميه و پس از او جنادة بن عوف بود كه گفته مىشود اسلام را درك كرد و همين جناده بيشتر و طولانىتر از همه در اين مقام ماند و گفته شده كه مدت چهل سال عهده‌دار اين مقام بود ، خداوند بهتر مىداند كه چنين بوده يا خير و از كمى يا زيادى مدت نيز او آگاه است . بدين ترتيب سه قول و نظريه دربارهء نخستين كسى كه انساء كرده ، بيان گرديد . كيفيت « انساء » در جاهليت ازرقى به سند خود از ابن‌اسحاق و او از كلبى ، ضمن مطلب پيش گفته دربارهء

--> ( 1 ) . اخبار مكه ، ج 1 ، صص 3 - 182 . ( 2 ) . سيرهء ابن‌هشام ، ج 1 ، ص 63 .